Pajączkami i żylakami nazywamy trwałe poszerzenie żył powierzchownych. Są one wynikiem przewlekłej niewydolności żylnej. Występowanie ich jest postępujące i nieodwracalne .
Niewątpliwie jest to poważny problem i zdrowotny, i - co zrozumiałe - estetyczny.
Obrzęk podudzi, następnie pajaczki i żylaki występują łącznie lub oddzielnie.  Zależy to od stopnia zaawansowania niewydolności żylnej, którą określa miedzynarodowa klasyfikacja CEAP.
Należy podkreślić, że pajączki, żylaki lub ich powiklania są wynikiem nasilenia niewydolności żylnej. Dlatego w leczeniu nie można skupiać się na tym co widać wzrokiem, ale na tym co wykazuje badanie USG.

Przyczyna:
Występowanie żylaków charakteryzuje się rodzinnym występowaniem, to znaczy, że uwarunkowane one są genetycznie.
Nasileniem objawów m.in. sprzyja długotrwała pozycja siedząca, brak ruchu, nadwaga, leki hormonalne, a nawet palenie papierosów.
Dlatego ryzyko wystąpienia żylaków może zależeć od rodzaju wykonywanej pracy oraz stylu życia.

Pajączki są to siateczkowate poszerzenia żylne kończyn dolnych.Najczęściej jest to wynik niewydolności żylnej występującej u osób obciążonych genetycznie. Stanowią one najczęściej problem kosmetyczny, ale nie tylko. Dość często jest to wynik niewydolności żylnej występującej przy kostkach.

Na udach wystepują u osób z prawidłową wydolnością głównych pni żylnych, a są następstwem czynnika genetycznego, rozgrzewania/sauna ,opalanie/lub stosowania hormonów /antykoncepcji hormonalnej czy sterydoderapii/.

 

A więc :

- predyspozycje genetyczne - występowanie choroby w rodzinie
- nieprawidłowa higiena - brak ruchu
- długotrwała postawa stojąca oraz siedząca
- stosowanie hormonalnych leków antykoncepcyjnych oraz ciąża mogą spowodować pojawienie się żylaków

Profilaktyka:

Celem profilaktyki początkowego stadium choroby jest usprawnienie odpływu krwi z nóg oraz wzmocnienie ścian żył. Czyli :

- stosowanie ruchu,
- stosowanie uciskowych wyrobów profilaktycznych
- stosowanie leków flebotropowych może opóźnić rozwój choroby.

Powikłania:

W szeregu przypadkach żylaki nie powodują istotnych powikłań. Bywa jednak, że żylaki stają się przyczyną stanów zapalnych, które uwidaczniają się bolesnym stwardnieniem i zaczerwienieniem skóry. Jest to wynik zakrzepicy żylnej ,która może dotyczyć żył powierzchownych lub, albo, oraz głębokich. Powstała w żyle skrzeplina może zawędrować do płuc,do mózgu powodując np : zator płucny lub udar mózgowy. Następstwem nie leczonych żylaków są również uciążliwe owrzodzenia powodujące kalectwo.

Klasyfikacja CEAP jest formą komunikacji między lekarzami w odniesieniu do stanu wydolności żylnej.NFZ nie stosuje tej klasyfikacji,a szkoda.

Aby ujednolicić język dotyczący chorób żył, w 1994 roku American Venosus Forum zaproponowało klasyfikację CEAP. Jej nazwa pochodzi od pierwszych liter angielskich słów: Clinical (określa kliniczne objawy przedmiotowe i podmiotowe), Ethiologic (określa klasyfikację etiologiczną), Anatomic (określa lokalizację anatomiczną), Pathophysiologic (określa charakter dysfunkcji patofizjologicznej) [[29] [30]]. Klasyfikacja kliniczna CEAP:

? C0 - brak widocznych i wyczuwalnych objawów choroby żylnej,

? C1 - teleangiektazje i żyły siateczkowate,

? C2 - żylaki,

? C3 - obrzęk,

? C4 - zmiany skóry i tkanki podskórnej wywołanej przez (CVD) przewlekłe zaburzenia żylne,

? C4a - przebarwienia i wyprysk,

? C4b - lipodermatoskleroza i zanik biały,

? C5 - wygojone owrzodzenie żylne,

? C6 - czynne owrzodzenie żylne.

Kobiety w ciąży powinny stosować kompresjoterapię.

Natomiast kobiety w ciąży mające żylaki lub posiadające do nich uwarunkowania genetyczne, powinne bezwględnie stosować kompresjoterapię.

Stosowanie pończoch w ciąży zdecydowanie redukuje nasilenia powstawania żylaków oraz ogranicza ryzyko zakrzepicy.

Pończochy ograniczają również obrzeki kończyń dolnych występujące w ciąży.

Owrzodzenia

Etiopatogeneza owrzodzeń jest niezmiernie złożona. Znajomość tematu w zakresie anatomii i patomorfologii układów: tętniczego, żylnego i limfatycznego pozwala na właściwe określenie rodzaju i przyczyny powstawania owrzodzeń oraz na wdrożenie odpowiedniego leczenia.

Owrzodzenie jest to różnej wielkości ubytek skóry właściwej i tkanki podskórnej, które uległy martwicy z powodu zaburzeń w napływie i odpływie krwi i chłonki w kończynach dolnych. Ze względu na główny czynnik patogenetyczny wyróżnić można następujące typy owrzodzeń:

? żylne,

? tętnicze,

? limfatyczne,

? cukrzycowe,

? immunologiczne,

? mieszane,

? nowotworowe

Trudności w odpływie krwi żylnej z kończyn dolnych powodują określone zaburzenia w krążeniu, które mogą prowadzić do owrzodzeń w obwodowych częściach goleni .

Wśród owrzodzeń pochodzenia żylnego wyróżniamy:

? owrzodzenia spowodowane niewydolnością żył powierzchownych - stanowią 81% wszystkich przypadków,

? owrzodzenia spowodowane niewydolnością żył głębokich - stanowią około 14%

? owrzodzenia spowodowane niewydolnością żył przeszywających,

? owrzodzenia tzw. mieszane, spowodowane niewydolnością żył powierzchownych, głębokich i przeszywających w różnych wariantach .

Zakrzepica zylna kończyn dolnych może dotyczyć:

-zakrzepicy żylaków powierzchownych
-zakrzepicy żył głębokich

Zakrzepica żylna
Generalnie przyczyną zakrzepicy w żyłach jest spowolnienie przepływu krwi.
Różnica w/w zakrzepic jest istotna w objawach klinicznych oraz lokalizacji.

Zakrzepica żylaków kończyn dolnych objawia się bólem i zaczerwienieniem w miejscu występowania widocznych żylaków powierzchownych.
Zakrzepica żył głębokich objawia się bólem i obrzekiem podudzia, uda w zależności od poziomu wystąpienia zakrzepu w żyłach głębokich. Zakrzep taki może wystąpić w żyłach zatokowych podudzia, żyle podkolanowej, żyle udowej. Wystąpienie zakrzepicy nie musi współistnieć z żylakami powierzchownymi, ale najczęściej dochodzi do zakrzepicy przy istniejących żylakach powierzchownych..
Rozpoznanie zakrzepicy oprócz objawów klinicznych potwierdza lub wyklucza badanie usg żył, wykonuje się również test biochemiczny tzw d-dimery.

Powikłania:
-zespół pozakrzepowy ,objawiający się klinicznie obrzękami, a usg tzw refluksem
-zatory, najczęściej płucne

Profilaktyka:
-stosowanie pończoch lub podkolanówek uciskowych przy stojącej lub siedzącej pracy
-stosowanie tzw podnóżek w pracy biurowej
-unikanie długotrwałego stania lub siedzenia
-profilaktyczne stosowanie heparyny drobnocząsteczkowej przed długą podróżą np.:samolotem
-unikanie hormonoterapii, gdy to możliwe
-usuwanie powiększonych żylaków każdą z dostępnych metod

Leczenie w aktualnym stanie wiedzy w leczeniu zakrzepicy stosuje sję
-heparynę
-kompresjoterapię
-ruch